Πρόσφατα ανακοινώθηκε ότι το Πανεπιστήμιο Πατρών και η Εταιρεία Ελεύθερου Λογισμικού, υπό την αιγίδα της Ειδικής Γραμματείας Ψηφιακού Σχεδιασμού, ετοιμάζονται να προκηρύξουν διαγωνισμό για τη “δημιουργία ολοκληρωμένης πλατφόρμας ψηφιακού αναγνώστη βιβλίων (e-book reader) που θα χρησιμοποιείται κυρίως, από μαθητές, φοιτητές και εκπαιδευτικούς.” Για το σκοπό αυτό έχει δημιουργηθεί και το αντίστοιχο website στη διεύθυνση που ακολουθεί: http://b.ook.gr/.
Αναλογιζόμενοι την επιτυχία του Amazon Kindle και τις πιθανές ακαδημαϊκές χρήσεις του, δεν θεωρείται τυχαία και άκαιρη μια τέτοια πρωτοβουλία. Ειδικότερα στα ιδρύματα της τριτοβάθμιας εκπαίδευσης ένας ψηφιακός αναγνώστης θα μπορούσε να λύσει αρκετά προβλήματα, όπως την έλλειψη συγγραμμάτων και την συνεχή προσφορά εναλλακτικών τίτλων ανά μάθημα, ενώ εξυπηρετούνται και οι επιταγές της οικολογικής συνείδησης.
Είναι σαφές ότι η εκπαίδευση τον 21ο αιώνα πρέπει να προϋποθέτει τη χρήση της τεχνολογίας αλλά και τη σωστή εκμάθηση της από μικρή ηλικία. Ωστόσο, η κοινή αυτή πρωτοβουλία του Πανεπιστημίου Πατρών και της ΕΕΛ/ΛΑΚ, αν και φέρει το καλοδεχούμενο μήνυμα της ανανέωσης στο χώρο της εκπαίδευσης, μπορεί παράλληλα να είναι αποτέλεσμα μιας λανθασμένης οπτικής.
Ας παρατηρήσουμε για αρχή τον τεχνολογικό εξοπλισμό στα ελληνικά πανεπιστήμια και πως αυτός χρησιμοποιείται από τους φοιτητές και το ακαδημαϊκό προσωπικό. Η συνηθισμένη εικόνα που έχουμε είναι αυτή των out-dated εργαστηρίων και των ελεγχόμενων ωρών χρήσης των κοινόχρηστων ηλεκτρονικών υπολογιστών. Στην εποχή του cloud-computing, μερικοί επιμένουν να δουλεύουν ακόμα με floppy disks. Την ίδια στιγμή, οι ψηφιακές βιβλιοθήκες βρίσκονται ακόμα σε εμβρυακό στάδιο στη χώρα μας αφού θα πρέπει πρώτα να διευθετηθούν ζητήματα άλλης φύσεως (πνευματικά δικαιώματα, ψηφιοποίηση του περιεχομένου, κλπ.), ενώ η πρόσβαση σε αυτές μόνο εύκολη δεν μπορεί να χαρακτηριστεί.
Η χρήση ενός e-book reader απαιτεί πολλά περισσότερα από την κατασκευή μιας απλή συσκευής, με το πιο βασικό μια ολοκληρωμένη πρόταση λογισμικού και hardware που θα υιοθετηθεί μαζικά από τα εκπαιδευτικά ιδρύματα. Κατά μία έννοια, ο συγκεκριμένος διαγωνισμός θυμίζει το γνωμικό με το δέντρο και το δάσος. Είναι μια πολύ εξειδικευμένη λύση ενώ το πρόβλημα της χρήσης της τεχνολογίας στην εκπαίδευση είναι πολύ μεγαλύτερο. Όσο tech-forward και αν χαρακτηρίζεται αυτή η πρωτοβουλία για την Ελλάδα, μήπως είναι τόσο προχωρημένη που χάνει το στόχο της; Δεδομένου ότι θα απελευθερωθούν κάποια κονδύλια για την υλοποίηση της, αυτά δεν θα μπορούσαν να χρησιμοποιηθούν για τη βελτίωση των υπαρχουσών δομών με γνώμονα τις ουσιαστικές ανάγκες των αποδεκτών και τι αυτοί όντως χρειάζονται;
Πλέον κάθε φοιτητικό σπίτι διαθέτει και από έναν ηλεκτρονικό υπολογιστή, ενώ μεγάλη μερίδα φοιτητών έχει επιλέξει ένα smart phone για την κάλυψη των επικοινωνιακών αναγκών του. Το γεγονός αυτό δεν δημιουργεί ένα παράθυρο-ευκαιρία για τέτοιες πρωτοβουλίες; Με άλλα λόγια, γιατί το “οικοσύστημα” που απαιτεί αυτή η πρωτοβουλία για να λειτουργήσει σωστά να μην δημιουργηθεί πρώτα για τους προσωπικούς ηλεκτρονικούς υπολογιστές των φοιτητών; Γιατί να μην κατασκευαστεί ένα ολοκληρωμένο σύστημα εκπαίδευσης, υπό τις αρχές του Ανοιχτού Λογισμικού, το οποίο θα διευκολύνει το σύνολο της εκπαιδευτικής διαδικασίας;
Με σεβασμό προς αυτήν την πρωτοβουλία, θεωρώ προτιμότερη τη δημιουργία ενός cross-platform content management system μέσω του οποίου το ακαδημαϊκό προσωπικό και οι φοιτητές θα μπορούν να μοιράζονται σημειώσεις, συγγράμματα, εργασίες και multimedia υλικό αλλά και να επικοινωνούν με τις διοικητικές αρχές του εκάστοτε ιδρύματος.
Νομίζω ότι είναι καιρός για ολιστικές προσεγγίσεις και όχι για μεμονωμένες λυσεις. Πριν προσφέρουμε στην εκπαιδευτική κοινότητα ένα νέο τεχνολογικό σύστημα, δεν θα ήταν προτιμότερο να βελτιώσουμε αυτό που έχει ήδη και να τη βοηθήσουμε να μάθει να το χειρίζεται πιο αποδοτικά;
